X
تبلیغات
پیکوفایل
رایتل

تارنگار دانشجویان گروه زیست شناسی دانشکده علوم دانشگاه فردوسی

نوشته شده توسط محمد فرید قندی

سلولهای بنیادی و پرورش ابر انسانها

مقدمه ................................................................................................

درون جنین میلیونها سلول بنیادی وجود دارد که بزرگی همه آنها کمتر از یک نقطه است. این سلولها از پتانسیل بالایی برخوردار هستند و می‌توانند طی فرایند تمایز یابی به سلولهای بافتهای مختلف در بدن تبدیل شوند. پتانسیل تقریبا نامحدود این سلولها آنها را در کانون تحقیقات پزشکی قرار داده است. تصور کنید که این سلولها بتوانند حافظه بیمار مبتلا به آ آلزایمر را به وی برگردانند.

پوستی را که در اثر سانحه آسیب دیده جایگزین کنند یا بیمار معلولی را قادر به راه رفتن دوباره کنند! و .... اما پیش از آنکه دانشمندان نحوه استفاده از سلولهای بنیادی را برای مقاصد پزشکی فرا بگیرند باید دریابند که چگونه می‌توانند قدرت این سلولها را تحت کنترل خود درآورند. آنها باید نحوه استفاده از سلولهای بنیادی و تبدیل آنها به بافتها یا اندامهای خاصی را فرا بگیرند تا بتوانند یک بیمار یا بیماری علاج کنند.




Farid ghandi
سلول تخم لقاح یافته

سلول بنیادی چیست؟

سلول بنیادی سازنده بدن انسان است. سلولهای بنیادی درون جنین در نهایت به سلول ، بافت و اندامهای مختلف بدن جنین تبدیل می‌شوند. برخلاف یک سلول معمولی که قادر است با تکثیر شدن چندین سلول از نوع خود را بوجود آورد سلول بنیادی همه منظوره و بسیار توانمند است و وقتی تقسیم شود، می‌تواند به هر یک از انواع سلولها در بدن تبدیل شود. سلولهای بنیادی از قابلیت خود نوسازی هم برخوردارند. سلولهای بنیادی خود بر دو نوع هستند. سلولهای بنیادی جنینی و سلولهای بنیادی بالغ.

سلولهای بنیادی جنینی از جنین بدست می‌آیند. یک جنین 3 تا 5 روزه حاوی سلولهای بنیادی است که به شدت در حال تکثیر هستند تا اندامها و بافتهای مختلف جنین را بسازند. افراد بالغ نیز در قلب
،  مغز،  مغز استخوان  ،  ریه ها و اندامهای دیگر خود سلولهای بنیادی دارند. این سلولها مجموعه‌های درونی مخصوص ترمیم هستند و سلولهایی که بر اثر بیماری ، مصدومیت و کهولت سن صدمه می‌بینند دوباره تولید می‌کنند.

تاریخچه

در اوایل دهه 1980 میلادی دانشمندان نحوه قرار گرفتن سلولهای بنیادی جنینی از موش و کشت آنها را در آزمایشگاه فرا گرفتند و در سال 1998 برای اولین بار در سلولهای بنیادی جنینی انسان را در آزمایشگاه تولید کردند. اما این سوال پیش می‌آید که پژوهشگران جنین انسان را از کجا بدست می‌آورند؟ جنین را می‌توان با تولید مثل ، تلفیق  اسپرم و تتخمک یا شبیه سازی تولید کرد.




Farid Ghandi
جنین در مرحله 8 سلولی

راههای تولید جنین

تولید مثل

این راه طبیعی تولید جنین است.

تلفیق گامتها در شرایط آزمایشگاه

پژوهشگران تمایل زیادی به تولید جنین از طریق تلفیق اسپرم و تخمک ندارند. با این وجود بسیاری از آنها جنینهای بارور شده در کلینیکهای بارورسازی استفاده می‌کنند. گاهی اوقات زوجهایی که نمی‌توانند بطور طبیعی بچه‌دار شوند و می‌خواهند به شیوه مصنوعی صاحب فرزند شوند چندین جنین بارور شده تولید می‌کنند که همگی آنها مورد استفاده قرار نمی‌گیرند. و جنینهای اضافی را برای انجام تحقیقات علمی اهدا کنند.

شبیه سازی درمانی

در این شیوه یک سلول از بیماری‌ که نیازمند درمان از طریق سلول بنیادی است با تخمک اهدا شده ادغام می‌شود. پس از آن  هسته تخمک جدا شده و هسته سلول شخص بیمار جایگزین آن می‌گردد. سپس تخمک حاصل از طریق شیمیایی یا الکتریکی تحریک می‌گردد تا  تقسیم سلولی انجام دهد. جنین حاصل مواد ژنتیکی بیمار را حمل خواهد کرد که می‌تواند پس زدن سلولهای بنیادی را پس از پیوند آنها به میزان زیادی کاهش دهد.

تکثیر سلولهای بنیادی در آزمایشگاه

جنین 3 تا 5 روزه را بلاستوسیست می‌نامند. یک بلاستوسیست توده ای مشکل از 100 سلول و یا بیشتر است. سلولهای بنیادی سلولهای درونی بلاستوسیست هستند که در نهایت به هر سلول ، بافت و اندام درون بدن تبدیل می‌شوند. دانشمندان سلولهای بنیادی را از بلاستوسیست جدا کرده و آنها را درون ظرف پتری دیش در آزمایشگاه کشت می‌دهند. پس از آنکه سلولها چندین بار تکثیر شدند و میزان آنها از گنجایش ظرف کشت فراتر رفت آنها را از آن ظرف برداشته و درون چندین ظرف قرار می‌دهند. سلولهای بنیادی جنینی که چندین ماه بدون ایجاد تمایز پرورش یافته‌اند خط سلول بنیادی نامیده می‌شوند.

این خطوط سلولی را می‌توان منجمد کرده و بین آزمایشگاهها به اشتراک گذاشت. کار با سلولهای بنیادی بالغ برای دانشمندان سخت‌تر است. زیرا استخراج و کشت آنها نسبت به سلولهای بنیادی جنینی دشوارتر است. یافتن سلولهای بنیادی در بافت بالغ به تنها مشکل است بلکه دانشمندان هم برای کنترل آنها در آزمایشگاه با مشکل رو به رو هستند. اما حتی کنترل سلولهای بنیادی جنینی هم که به خوبی در آزمایشگاه پرورش می‌یابند آسان نیست دانشمندان همچنان در تلاشند تا این سلولها را به رشد در انواع خاصی از بافت وادارند.




Farid Ghandi
جنین در مرحله 38 روزه

موانع بر سر راه استفاده از سلول بنیادی

یکی از این موانع مشکل پس زدن است. اگر سلولهای بنیادی جنینی اهدا شده به یک بیمار تزریق شوند ممکن است سیستم ایمنی بدن بیمار این سلولها را مهاجمان خارجی تلقی کرده و به آنها حمله کند. اما استفاده از سلولهای بنیادی بالغ تا حدودی از این مشکل می‌کاهد. زیرا  سیستم ایمنی بدن بیمار سلولهای بنیادی خود بیمار را پس نمی‌زند.

کاربرد سلولهای بنیادی در بازسازی سلولها

از سلولهای بنیادی می‌توان برای بازسازی سلولها یا بافتهایی استفاده کرد که بر اثر بیماری یا جراحت صدمه دیده‌اند. این نوع درمان به درمان سلولی معروف است. یکی از کاربردهای بالقوه این شیوه درمان ، تزریق سلولهای بنیادی جنینی در قلب برای بازسازی سلولهایی است که بر اثر حمله قلبی صدمه دیده‌اند. در یکی از تحقیقات ، پژوهشگران زمینه  سکته قلبی چندین موش را فراهم کرده و پس از آن سلولهای بنیادی جنینی را درون قلب آسیب دیده موشها تزریق نمودند. در نهایت سلولهای بنیادی  بافت ماهیچه آسیب دیده را بازسازی کردند و کارکرد قلب موشها را بهبود بخشیدند.

از سلولهای بنیادی می‌توان برای بازسازی سلولهای مغزی بیماران مبتلا به
پارکینسون استفاده کرد. این بیماران فاقد سلولهایی هستند که ناقل عصبی موسوم به دوپامین را تولید می‌کنند. بدون وجود این پیک شیمیایی حرکت بیماران مبتلا به پارکینسون نامنظم و منقطع است. و این افراد از ارزشهای غیر قابل کنترل رنج می‌برند. در تحقیقات انجام شده روی موشها پژوهشگران سلولهای بنیادی جنینی را در مغز موشهای مبتلا به بیماری پارکینسون تزریق کردند و شاهد آن بودند که سلولهای بنیادی ، موشها را بهبود بخشیدند. دانشمندان امیدوارند که روزی بتوانند این موفقیت خود را در انسانهای مبتلا به پارکینسون هم تکرار کنند.




Farid Ghandi
جنین دو ماهه

کاربرد سلولهای بنیادی در تولید اندام کامل

شاید دانشمندان بتوانند حتی یک اندام کامل را در آزمایشگاه پرورش داده و آن را جایگزین اندامی کنند که بر اثر بیماری آسیب دیده است. برای این کار باید نوعی چارچوب از جنس پلیمر زیست تجزیه پذیر را به شکل اندام مورد نظر بسازند و سپس آن را با سلولهای بنیادی جنینی یا بالغ بارور سازند. پس از آن عوامل رشد مخصوص آن اندام افزوده می‌شوند تا پرورش اندام را تحت کنترل و هدایت درآورند.

پس از آنکه چارچوب با بافت خاص آن اندام پوشیده شد آن را به بیمار پیوند می‌زنند. با بوجود آمدن بافت از سلولهای بنیادی چارچوب تجزیه شده و در نهایت یک گوش
، کبد یا هر اندام دیگر باقی خواهد ماند. از جمله بیماریهایی که احتمالا روزی یا درمان سلولی معالجه خواهند شد می‌توان به پارکینسون ، دیابت ، بیماری قلبی ، صدمه به نخاع ، سوختگی ، آلزایمر و ضعف بینایی اشاره کرد.

اختلاف نظر در مورد تحقیقات سلول بنیادی

تحقیقات سلول بنیادی یکی از بزرگترین موضوعاتی است که اجتماعات علمی و مذهبی را رو در رو قرار داده است و هسته این اختلاف یک سوال است حیات چه موقع آغاز می‌شود؟ برای بدست آوردن سلولهای بنیادی دانشمندان یا باید از جنینی استفاده کنند که بارور شده است و یا به روش شبیه سازی ، جنینی را از سلول بدن بیمار و تخمک اهدایی بسازند. در هر دو صورت برای جدا کردن سلولهای بنیادی یک جنین باید جنین از بین برود. و اگرچه این جنین تنها 4 یا 5 سلول را دربرمی‌گیرد. بعضی از رهبران مذهبی بر این باورند که این کار همانند گرفتن جان یک انسان است.

شبیه سازی انسان

مساله دیگر مورد اختلاف شبیه سازی انسان است. اگر دانشمندان بتوانند جنینی را در آزمایشگاه خلق کنند آیا نمی‌توانند آن جنین را درون رحم یک مادر دیگر پیوند زده و زمینه رشد یک نوزاد را فراهم کنند؟! ایده شبیه سازی انسان افکار هولناک و مخوف پرورش ابر انسانها با ضریب هوشی بسیار بالا و قابلیتهای فیزیکی مانند قهرمانان خیالی سوپر من و بت من و یا خلق کودکانی که صرفا برای استفاده از اندام پرورش می‌یابند را تداعی می‌کند.

هنگامی که گروهی از محققان اسکاتلندی در سال 1997 اعلان کردند که توانسته‌اند با موفقیت گوسفندی را به نام دالی شبیه سازی کنند وحشت ناشی از شبیه سازی شدت گرفت. حتی با افزایش آگاهی و شناخت دانشمندان از سلولهای بنیادی و توانایی کنترل آنها بحثهای اخلاقی و سیاسی در این مورد داغ‌تر و وخیم‌تر می‌شود. بسیاری از دولتها محدودیتهای شدیدی را بر تحقیقات سلول بنیادی اعمال کرده‌اند و تامین بودجه این تحقیقات را با مشکلات زیادی مواجه نموده‌اند.



Farid Ghandi

آینده بحث

مخالفت جامعه جهانی با پدیده شبیه سازی مولد انسان گسترده و عام‌الشمول است. اما به نظر می‌رسد بسیاری از کشورها با انجام تحقیقات پزشکی برای مقابله با بیماری‌هایی چون پارکینسون ،آلزایمر ،‌ بیماری های قلبیو سرطان ازطریق تولید جنینهای آزمایشگاهی و همچنین تحقیق و بررسی روی آنها به منظور ایجاد توسعه و پیشرفت در علوم پزشکیو مهندسی ژنتیک بدون آن که هدف این تحقیقات تولد صرف انسان شبیه سازی شده باشد، مخالفت چندانی نداشته باشند. با وجود این ، برخی کشورها از جمله واتیکان مخالفت صریح و موکد خود را در این مورد ابراز داشته و با عمل شبیه سازی انسان با هر هدف و مقصودی که باشد، مخالفند.

از جمله استدلالهای این گروه برای مخالفت با شبیه سازی این است که ما با این کار به تولید انسان‌هایی اقدام می‌کنیم که در نهایت آنها را از میان می‌بریم و از اینرو ، در جهتی حرکت خواهیم کرد که منجر به نقض قواعد اساسی حقوق بشر و کرامت انسانی خواهد شد. آیا اصولا ما حق داریم که با انسان زنده آزمایشهای علمی بکنیم . بعضیها می‌گویند که اینکار به بشریت خدمت خواهد کرد ممکن است این گفته درست باشد ولی آیا شما حاضرید خود حاصل چنین تولدی باشید و محکوم به تولد برای آزمایش و ابزار آزمایش دانشمندان باشید؟
تاریخ ارسال: شنبه 13 اسفند‌ماه سال 1384 ساعت 07:28 ب.ظ | نویسنده: محمدفریدقندی | چاپ مطلب
نظرات (16)
شنبه 13 اسفند‌ماه سال 1384 07:35 ب.ظ
امتیاز: 0 0
لینک نظر
فرید
چرا وبیت اینقدر دراز شده ها
؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟///
دوشنبه 22 اسفند‌ماه سال 1384 06:41 ب.ظ
امتیاز: 0 0
لینک نظر
تحقیقات سلول بنیادی یکی از بزرگترین موضوعاتی است که اجتماعات علمی و مذهبی را رو در رو قرار داده است و هسته این اختلاف یک سوال است حیات چه موقع آغاز می‌شود؟ برای بدست آوردن سلولهای بنیادی دانشمندان یا باید از جنینی استفاده کنند که بارور شده است و یا به روش شبیه سازی ، جنینی را از سلول بدن بیمار و تخمک اهدایی بسازند. در هر دو صورت برای جدا کردن سلولهای بنیادی یک جنین باید جنین از بین برود. و اگرچه این جنین تنها 4 یا 5 سلول را دربرمی‌گیرد. بعضی از رهبران مذهبی بر این باورند که این کار همانند گرفتن جان یک انسان است
یکشنبه 28 اسفند‌ماه سال 1384 02:13 ق.ظ
ایازی
امتیاز: 0 0
لینک نظر
سلام
یا مقلب القلوب و ابصار یا محول الحول و الاحوال حول حالنا به احسن الحال... فرا رسیدن عید سعید و باستانی دیار ایران زمین را به شما و خانواده گرامی تبریک می‌گویم . امید دارم که این نوروز برای ما و شما نوروزی با روزهای نو باشد. پاینده باشید و سربلند
یکشنبه 28 اسفند‌ماه سال 1384 07:36 ق.ظ
نشریه ژنوم
امتیاز: 0 0
لینک نظر
با سلام خدمت همکار گرامی .
امیدورام که ایام به کام باشد.عید نوروز را به شما تبریک عرض می کنم.
و ارزوی سال خوب را برای شما دارم .همچنین ارزو می کنم که امسال با نیرو و توان بیشتری به کار خود ادامه دهید و روابط ما نیز بهبود یابد.
دوست گرامی از این که مرا لینک کردید .سپاسگذارم ولی از شما نیز خواهشی دارم که در صورت انجام ان مرا شاد می کنید.
اگر امکان دارد لینک رابه گونه ای تغییر دهید که نام ژنوم در ان به چشم بخورد.
به عنوان مثال:نشریه دانشجویان زیست شناسی مشهد(ژنوم).یا به صورت دیگر در عین حال نظر شما ارجح هست .
سال خوبی را برای شما ارزومند هستم .
سعید صدیق
یا حق
یکشنبه 28 اسفند‌ماه سال 1384 05:59 ب.ظ
محمد درویش
امتیاز: 0 0
لینک نظر
نوروزی آکنده از مهرورزی و ترانه و لبخند برایتان آرزومندم.
دوشنبه 29 اسفند‌ماه سال 1384 06:53 ق.ظ
شهین الیاسی
امتیاز: 0 0
لینک نظر
به نام خدا و با سلام

یا مقلب القلوب والابصار
یا مدبر اللیل و النهار
یا محول الحول و الاحوال
حول حالنا الی احسن الحال

با آرزوی سالی سرشار از پیروزی و شادکامی ، فرا رسیدن نوروز را به شما تبریک می گویم .

الیاسی




دوشنبه 29 اسفند‌ماه سال 1384 07:22 ق.ظ
پایگاه زیست شناسی ایران
امتیاز: 0 0
لینک نظر
با سلام خدمت شما دوست عزیزم
عید سعید نوروز را به شما تبریک گفته و برایتان موفقیت روز افزون را از خداوند متعال آرزومندم.
دوشنبه 29 اسفند‌ماه سال 1384 08:09 ق.ظ
سعید صدیق
امتیاز: 0 0
لینک نظر
نشریه زیست شناسی دانشگاه ازاد اسلامی مشهد:
با سلام خدمت شما دوست گرا می سال جدید را به شما تبریک عرض می کنم و از برای شما ارزوی توفیق روز افزون را دارم .امیدورام در سال جدید همچنان پر امیدو با تلاش بیشتر ی به راه خود ادامه دهید.همچنین امیدوارم د ر خانه تکانی قلب خود من ما ژنومی ها را از قلب خود بیرون نکنید.و امیدوارتر می مانم تا در خرید بهاره برای قلب خود بهترین ها را انتخاب کنید.
به امید اینکه روابط ما بهتر شود یا حق
پنج‌شنبه 10 فروردین‌ماه سال 1385 06:32 ق.ظ
حجازی
امتیاز: 0 0
لینک نظر
سلام آقای فرید قندی . سال نو را به شما تبریک می گویم و برای شما و خانواده گرامیتان آرزوی سلامتی و شادکامی دارم . موفق باشید.
جمعه 11 فروردین‌ماه سال 1385 10:19 ق.ظ
هومن
امتیاز: 0 0
لینک نظر
ممنون از اطلاعات مفیدی که ارائه میدید ..
جمعه 11 فروردین‌ماه سال 1385 12:55 ب.ظ
موزه جانورشناسی دانشکده علوم
امتیاز: 0 0
لینک نظر
سلام. وبلاگ جالبی دارد . ما شما را لینک کردیم.
جمعه 18 فروردین‌ماه سال 1385 11:04 ق.ظ
جواد عشقی
امتیاز: 0 0
لینک نظر
با تشکر بسیار از شما خیلی خوب می باشد
جمعه 18 فروردین‌ماه سال 1385 10:02 ب.ظ
آرش خدایی مدیر وبلاگ Mbio84
امتیاز: 0 0
لینک نظر
با سلام....سایت جامع ومفیدی دارید...بنده به همراه دوستانم نهایت استفاده را از آن می بریم....با اجازه شما لینکتان را در وبلاگمان قرار دادیم...خوشحال خواهیم شد اگر تبادل لینک کرده باشیم.
با احترام:آرش خدایی مدیر وبلاگ دانشجوییMbio84
چهارشنبه 26 مهر‌ماه سال 1385 01:27 ب.ظ
امتیاز: 0 0
لینک نظر
یک وبلاگ تخصصی شبیه سازی
http://clon.blogfa.com
دوشنبه 27 آذر‌ماه سال 1385 11:57 ق.ظ
پریا
امتیاز: 0 0
لینک نظر
سلام. ممنون از مطلبتون. اما یه ایراد داره و اونم نداشتن منبع اطلاعاتی شماست.
سه‌شنبه 12 خرداد‌ماه سال 1388 04:16 ب.ظ
توکلی فر
امتیاز: 0 0
لینک نظر
سلام
اولا ممنون از مطالب خوب و نسبتا کاملی که در رابطه با سلولهای بنیادی نوشته اید اما.....
خیلی خیلی حیفه که مخاطبین خودتونو از پیشرفتهای غیر قابل انکار دانشمندان ایرانی در حوزه سلولهای بنیادی مطلع نکنید!!!
مثل تولید اولین لاین سلولهای بنیادی جنینی در پژوهشکده رویان یا استفاده موفقیت آمیز از سلولهای بنیادی در درمان ضایعات قلبی و قرنیه ....
شما از تولید دالی گفتید اما از نخستین گوسفند شبیه سازی شده ایرانی :رویانا و نخستین بزغاله ترنس ژن شبیه سازی شده :حنا چیزی نگفتید! چرا؟؟؟؟؟؟؟؟
و.....
و......
حیفه همکار محترم ! خیلی حیفه!!!!!!
برای نمایش آواتار خود در این وبلاگ در سایت Gravatar.com ثبت نام کنید. (راهنما)
نام :
پست الکترونیک :
وب/وبلاگ :
ایمیل شما بعد از ثبت نمایش داده نخواهد شد